|
Interventions |
Commentaires à venir de JURIVIE |
M.
Philippe Mahoux (PS).
« Il est impossible, vain et dangereux de vouloir empêcher les
progrès de la connaissance. Je ne pourrai jamais admettre que mieux
se connaître, mieux connaître le monde puisse être mauvais. Je ne
pourrais jamais admettre que le mythe soit meilleur que la
connaissance. Je ne vois pas comment on pourrait interdire la
recherche de la vérité. Même si celle-ci peut conduire à des
résultats très dérangeants, voire bouleversants.
Si l'humanité est intelligente, elle a le
devoir d'utiliser son intelligence pour construire son avenir. |
|
| Protéger le génome
humain, ne signifie pas seulement tenter de préserver ce qui est.
C'est aussi confier l'avenir au seul hasard. Il est difficile
d'approuver un tel abandon de responsabilité s'il n'est pas
inévitable, à moins d'adhérer à une sorte de mystique qui déifie
la nature et fait plus confiance au hasard qu'à la raison.
La nature n'est pas bonne en soi, elle a
autant de sollicitude pour le scorpion que pour le poète. »
C'est la meilleur justification que je puisse
donner. Elle n'est pas de moi mais de Christian de Duve dans À
l'écoute du vivant. Par rapport au travail que nous avons fait, la
lecture de cet ouvrage est vraiment souhaitable.
Retour au
sommaire |
|
Mme
Ingrid van Kessel (CD&V).
Vandaag komen we aan het einde van een debat dat reeds tijdens de
vorige regeerperiode werd gestart bij de ondertekening van de
Conventie voor biogeneeskunde. De CD&V-fractie heeft steeds
onderstreept hoe belangrijk het was deze conventie te ondertekenen.
Het zou immers een illusie zijn te denken dat we ons in deze
medisch-wetenschappelijke context van de internationale situatie
kunnen afschermen. De commissie heeft weliswaar eenparig in het
verslag laten opnemen dat de Belgische Staat de conventie moet
ondertekenen, maar ik vind het toch jammer dat we hiervoor niet
uitdrukkelijker hebben gepleit.
Naast een internationale conventie is er ook
nood aan een nationale wetgeving. De medisch-wetenschappelijke wereld
evolueert zo snel dat een wettelijk kader noodzakelijk is. Sommigen
werpen op dat wetenschappelijk onderzoek niet kan worden beperkt.
CD&V vindt het ook belangrijk dat wetenschappelijk onderzoek zich
kan ontwikkelen, maar het gaat hier wel om wetenschappelijk onderzoek
op menselijke embryo's in vitro. Dit beginnend menselijk leven
verdient respect en bescherming. Er moeten dan ook voorwaarden aan het
onderzoek worden opgelegd.
Het verheugt me dan ook dat in het
wetsvoorstel enkele voorwaarden werden opgenomen. Zo kan het onderzoek
niet om het even waar, maar alleen in universitaire centra gebeuren.
Het wetsvoorstel gaat ook uit van de voorrangsregel. Er is geen
onderzoek met menselijke embryo's mogelijk tenzij alle alternatieve
onderzoeksmogelijkheden zijn uitgeput.
Desalniettemin blijft het wetsvoorstel op
sommige punten in gebreke. Zo biedt het onvoldoende bescherming aan
het menselijk embryo. Ik was enorm teleurgesteld toen de meerderheid
in de laatste rechte lijn het voorstel nog verruimd heeft, zodat het
mogelijk wordt embryo's aan te maken voor het onderzoek naar om het
even welke ziekte. Wij zijn steeds van mening geweest dat de aanmaak
van embryo's enkel mag wanneer er geen alternatieven zijn en wanneer
het gaat om zwaar wegende gezondheidsproblemen. Het is jammer dat de
meerderheid dit spoor in extremis heeft verlaten. CD&V zou ook
veel voorzichtiger zijn opgetreden om het therapeutisch klonen in de
huidige omstandigheden wettelijk toe te staan.
Ten slotte ben ik wel tevreden dat er een
ernstige beoordeling komt van de federale commissie voor
medisch-wetenschappelijk onderzoek. Die nationale autoriteit moet
oordelen of elk onderzoeksprotocol beantwoordt aan de voorwaarden van
de wet. Ze moet onder andere nagaan of alle alternatieven zijn
uitgeput. Oorspronkelijk stond in het wetsvoorstel dat deze commissie
zich met één derde moest uitspreken. Ik heb zowel in de commissie
als in plenaire vergadering steeds gezegd dat ik dit niet ernstig
vond. Ik ben dan ook blij dat vorige week in plenaire vergadering een
amendement van de heer Vankrunkelsven werd aangenomen dat de federale
commissie wel een grote verantwoordelijkheid toekent.
Dit wetsvoorstel heeft zeker een aantal
positieve punten en verdiensten, maar ook tekortkomingen. Ik zal mij
bijgevolg onthouden.
Retour au
sommaire |
|
| M.
Philippe Monfils (MR). Cette proposition de loi est attendue par
les scientifiques. Sans que les citoyens en aient nécessairement
conscience, elle est également essentielle pour eux-mêmes. Jusqu'à
présent, c'était l'immobilisme législatif. Il n'y a actuellement ni
réglementation positive ni interdit. Le scientifique travaille
d'après son éthique propre, celle de son équipe, les principes
généralement admis. Cependant, comme rien n'est interdit ou
organisé, tout est permis, comme l'ont clairement montré les
expériences portant sur le choix du sexe de l'enfant pour raison de
convenance personnelle, de simple confort ou les tentatives de clonage
reproductif humain. On ne pouvait ignorer sur le plan législatif tout
un domaine qui concerne directement le devenir de chaque femme, de
chaque homme. La proposition de loi soumise au Sénat fait le pari du
progrès scientifique, permet celui-ci, laisse la liberté à la
communauté scientifique, mais prévoit de baliser le chemin en
écartant toute possibilité de dérive.
Oui à la lutte contre les maladies
génétiques, pour soi-même comme pour ses descendants ; oui au
clonage thérapeutique ; oui aux recherches sur les embryons in vitro
dans un objectif thérapeutique ; oui, s'il le faut, à la création
d'embryons aux fins de recherche ; oui à la lutte contre
l'infertilité ; oui à la prévention et au traitement des maladies,
mais non aux recherches qui ne sont que des caricatures de progrès,
comme le clonage reproductif humain ou les recherches à caractère
eugénique.
Chaque avancée scientifique, chaque invention
peut présenter une face noire. Il appartient à la société et à
ses représentants non de bloquer le progrès, mais de prendre les
mesures nécessaires à réduire le risque. C'est, dans la proposition
de loi, tout l'objet des dispositions relatives au consentement des
personnes concernées, au contrôle et à la transparence des
recherches.
On dit souvent, peut-être pas totalement à
raison, que la bioéthique est la science du XXIe siècle. Elle ouvre
en tout cas des horizons inespérés aux femmes et aux hommes. Elle
contribue à faire reculer le malheur et la souffrance. Des handicaps,
des ravages physiques liés à l'âge ne seront plus considérés
comme une fatalité. L'être humain progresse dans son combat contre
la mort. Finalement, l'espoir de cette proposition de loi, c'est de
favoriser la vie.
Retour
au sommaire |
|
|
De heer Jan Remans (VLD). - Wij willen allemaal een
wet die een kader biedt voor het onderzoek op
embryo's in vitro. Wetenschap en ethiek zijn permanent in
evolutie en dit vraagt een permanente deliberatie. Daarom hebben we nood aan
een soepele wetgeving die eventuele veranderingen kan opvangen: wetenschappelijke
en ethische veranderingen, onderzoek per onderzoek, toepassing
per toepassing, patiënt per patiënt. Dit wetsvoorstel kan dergelijke
veranderingen niet opvangen. Hierbij specificeer ik uitdrukkelijk dat
ik het niet alleen heb over geslachtskeuze of reproductief kloneren.
Tijdens de algemene en de artikelsgewijze bespreking
heb ik het over veel meer punten gehad. In dit
wetsvoorstel wordt de Federale Commissie voor onderzoek
op embryo's gekluisterd in een bunker van verbodsbepalingen waarin onvoldoende
ruimte is voor veranderingen in de toekomst. Daarom zal ik dit wetsvoorstel
niet goedkeuren, maar zal ik me onthouden.
Retour
au sommaire |
|
|
Mme Clotilde Nyssens (CDH).
Le CDH estime
indispensable de légiférer en cette matière pour encadrer la recherche sur les
embryons in vitro et pouvoir signer la Convention européenne pour la
protection des droits de l'homme et de la dignité de l'être humain à
l'égard des applications de la biologie et de la médecine. Nous avons donc, nous
aussi, dès l'origine, déposé une proposition de loi en la matière.
Le CDH estime néanmoins que la proposition de loi
relative à la recherche sur les embryons in vitro ne parvient pas à trouver
un juste équilibre entre les valeurs en présence, c'est-à-dire la protection
de l'embryon humain et de la femme, d'une part, et la promotion de la
recherche et de la santé, d'autre part.
La semaine dernière, je suis longuement intervenue
sur cinq points qui nous posent problème. Si la majorité des groupes
politiques approuve cette législation, je voudrais brièvement les rappeler.
Premièrement, la création d'embryons aux seules fins
de la recherche sera autorisée par la proposition de loi. Nous savons
aujourd'hui que cette création, dans l'état actuel de la science, n'est
pas nécessaire pour la recherche et suscite de graves problèmes éthiques.
D'une part, nous disposons actuellement d'autres matériels de
recherche comme le matériel animal, les gamètes ou autres matériels cellulaires
humains ainsi que des embryons surnuméraires issus de projets de
fécondation in vitro ; d'autre part, on perd de vue que l'embryon est une personne
humaine potentielle et mérite à ce titre d'être protégé. Actuellement,
il nous apparaît dès lors problématique, sur le plan éthique, de soutenir la
création d'embryons aux seules fins de la recherche.
Deuxièmement, la recherche sur l'embryon in vitro
sera autorisée pour traiter des pathologies non autrement définies. Cette
instrumentalisation de l'embryon humain est d'un point de vue éthique très
problématique puisqu'elle réduit une personne humaine potentielle
au statut de médicament. C'est d'autant plus inacceptable que cette
instrumentalisation est destinée au traitement de maladies indépendamment de leur
gravité.
Troisièmement - c'est un sujet qui m'est cher - la
stimulation ovarienne de la femme en vue d'obtenir des ovocytes aux seules fins
de la recherche sera expressément autorisée sans que la femme ne soit
suffisamment protégée contre les risques médicaux et contre d'éventuels
risques de
commercialisation.
Quatrièmement, la thérapie génique germinale sera
autorisée puisque le texte n'en parle pas et que tout ce qui n'est pas interdit
est autorisé. Or, il existe au niveau international un consensus pour ne
pas appliquer cette thérapie à l'heure actuelle étant donné son manque
de fiabilité et ses effets secondaires incertains sur le génome.
L'application du principe de précaution voudrait que l'on s'abstienne en cette
matière.
Cinquièmement, le pouvoir de contrôle de la
commission d'évaluation qui est censée encadrer et contrôler la recherche est
insuffisant. En effet, si la commission ne remet pas son avis dans les deux mois de
la demande, le comité d'éthique local pourrra passer outre la décision de
la commission. Nous avons déposé de nombreux amendements, nous
avons été très présents lors des discussions en commission en vue d'améliorer le
texte. Malheureusement, aucun de nos amendements n'a été retenu. Le CDH
entend souligner qu'il a voté en faveur de certains articles, notamment ceux
qui interdisent le clonage humain reproductif, le choix du sexe et les
pratiques eugéniques.
Ces trois articles faisait l'unanimité de la
commission. Enfin, mon groupe insiste sur l'importance de la
recherche médicale qui doit améliorer le sort de nombreux malades. D'un point de
vue éthique, la souffrance de ces personnes doit occuper bien entendu
une place essentielle.
Toutefois, elle ne peut servir à occulter d'autres
questions, également importantes. Il faut donc rechercher un juste
équilibre entre les valeurs en présence. C'est difficile. En l'espèce, mon groupe
estime que cet équilibre n'a pas été trouvé.
Retour
au sommaire |
|
|
De heer Marcel Colla (SP.A)
De SP.A-fractie zal dit
voorstel goedkeuren omdat we het belangrijk vinden vanuit een dubbel
oogpunt. In de eerste plaats omwille van het wetenschappelijk onderzoek. Dit
voorstel legt de mogelijkheden van wetenschappelijk onderzoek niet aan
banden. De geschiedenis heeft aangetoond dat dit trouwens idioot
is. Het zou een rem zijn op elke vooruitgang. Precies omdat het om zo een
delicate materie gaat moeten er echter ook bepaalde regels worden
gerespecteerd.
In de tweede plaats zijn we ervoor omdat het een
volgende stap is in het regelen van een aantal delicate ethische dossiers. Er
is hier een evenwicht gevonden tussen het algemeen en het individueel
belang. Het wetenschappelijk onderzoek, ook op embryo's is belangrijk voor
vruchtbaarheidsproblemen, maar ook om te proberen ziektes te voorkomen of te genezen.
De donoren krijgen wettelijke rechten inzake informatie en de toestemming
die ze moeten geven.
Dat betekent niet dat deze tekst perfect is, het zou
in zo een delicate materie trouwens bijna onmogelijk zijn. We zullen
hieraan ook de tijd de tijd moeten geven. De evolutie in het wetenschappelijk
onderzoek, in de technieken en de evolutie in de geesten zal er ons
trouwens toe dwingen om ook in andere domeinen van de ethische dossiers nog
aan wetgevend werk te doen en deze tekst in de toekomst misschien nog aan te
passen. Ik hoop dat de Kamer de Senaat op dat vlak zo vlug mogelijk volgt.
Retour
au sommaire |
|
|
Mevrouw Jacinta De Roeck
(AGALEV)
Deze wet zegt
duidelijk wat kan en wat niet kan en onder welke voorwaarden. Het is een wet
die de wetenschap voldoende ruimte geeft om ervoor te zorgen dat in de
toekomst ernstige ziekten en ernstige genetische aandoeningen niet meer
zullen bestaan, daarom zullen de Groenen deze wet volledig steunen.
Retour
au sommaire |
|
|
De heer Hugo Vandenberghe (CD&V)
Het debat over
het onderzoek op embryo's in vitro was belangrijk. Velen hebben er heel wat
energie aan besteed. Ik betreur het dat de regering niet de moeite heeft
gedaan om ook maar op één moment aanwezig te zijn bij een dergelijk
maatschappelijk debat. De leden van de meerderheid hebben wel de betekenis ervan
beklemtoond, maar geen enkele minister heeft zich in het debat gemengd of
advies gegeven.
Op Europees vlak is een minimumstandaard geformuleerd
in het Verdrag inzake de rechten van de mens en de biogeneeskunde. Men mag
het niet voorstellen alsof België het land van het licht is en de andere
Europese staten de landen van de duisternis zijn waar geen
wetenschappelijk onderzoek of studies plaatsgrijpen en waar men zich laat leiden
door andere dan wetenschappelijke overwegingen. De Europese
minimumstandaard is voor ons het
referentiepunt. De artikelen en bepalingen van het
wetsvoorstel die daar wel aan beantwoorden, hebben we goedgekeurd, maar dat
geldt niet voor het geheel van het wetsvoorstel.
In mijn uiteenzetting van vorige week heb ik al
onderstreept wat de kern van de zaak in deze is: we willen een politiek standpunt
dat duidelijk maakt dat een embryo niet een zaak als een andere is en dat we
daaromtrent niet met een instrumentele of utilitaire visie kunnen werken,
ook niet met het oog op wetenschappelijk onderzoek.
Daar scheiden zich de geesten. De voorgestelde
regeling is immers vooral procedureel en niet inhoudelijk, omdat het onderzoek
voor alle ziekten wordt toegelaten. Dat is een passe-partoutformule, een
blanco norm die volledig vrij kan worden ingevuld, met als enige voorwaarde dat
men bepaalde procedures volgt. Daarom wordt de Europese
minimumstandaard door dit wetsvoorstel niet bereikt en zal de CD&V-fractie
tegen stemmen.
Retour
au sommaire |
|
|
De heer Patrik Vankrunkelsven
(VU-ID)
Men kent mijn
gevoelens ten aanzin van onze instelling, maar in de kwesties rond
bio-ethiek die de Senaat recentelijk behandelde - eerst de euthanasie, nu de
behandeling van embryo's - hebben we bewezen goed werk te verrichten. De
Bijzondere Commissie voor bio-ethische problemen heeft de moeite genomen de
verschillende standpunten te beluisteren en is op die basis tot een goed
evenwicht gekomen tussen de bevordering van het wetenschappelijk en de bescherming
van het individu.
Toch heeft het ons, tot op de plenaire vergadering van
vorige week, veel moeite gekost om een aantal zwakke kanten weg te
werken. Ik ben gelukkig met het eindresultaat. Deze wet is een
beetje exemplarisch voor het immense werk dat ons nog wacht om bij de
verdere ontrafeling van wat het wezen van de mens is, het individu te blijven
beschermen. Ik ben ook gelukkig dat de wetenschappers in ons land voortaan
kunnen meewerken aan de ontwikkeling van nieuwe methodes om ziekten te
behandelen.
Retour
au sommaire |
|
|
Mot du Président et vote
De voorzitter. - Mijnheer Vankrunkelsven, u ziet dat
de Senaar soms zeer nuttig is!
M. le président. - Nous votons à présent sur
l'ensemble de la proposition de loi.
Vote n° 14
Présents: 64
Pour: 39
Contre: 17
Abstentions: 8
- La proposition de loi est adoptée.
- Elle sera transmise à la Chambre des
représentants.
|
Le détail nominatif des votes sera mis en ligne dès
que possible. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|